Świat Śrub

Poradniki · Powłoki · oc.B · oc.B · 18.10.2026

Kod powłoki galwanicznej wg ISO 4042: jak czytać A2K, A3C i P3R

A2K, A3C i P3R to historyczny trzyznakowy zapis z ISO 4042:1999. Litery i cyfra opisują metal powłoki, minimalną grubość i wykończenie. Nadal spotkasz go w handlu, ale nie jest oznaczeniem z aktualnego wydania 2022. Kod A2K nie oznacza stali nierdzewnej A2 i nie podaje kompletu wymagań korozyjnych ani montażowych.

Opracowanie: specjaliści Świata Śrub · Źródła i zasady redakcyjne

Przykład: A2K na starej etykiecie

przykład i kontrola przed zakupem

Przykład i kontrola

wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany

A2K czytane według ISO 4042:1999 oznacza cynk, kod grubości 2 i wykończenie K. Nie oznacza stali A2 ani potwierdzenia odporności na chlorki. Przy nowym zamówieniu potwierdź aktualną specyfikację powłoki; sama zgodność barwy nie odtwarza starego procesu.

  • Zachowaj zdjęcie etykiety oraz rok specyfikacji, z której pochodzi kod.
  • Oddziel grubość od odporności w badaniu i od trwałości w eksploatacji.
  • Jeśli ważne są skład pasywacji, uszczelniacz lub tarcie, wymagaj ich osobnego potwierdzenia.

Trzy znaki, trzy pytania

metal · grubość · wykończenie

A2Kocynk biały
1. znak · metalA

cynk (Zn)

2. znak · grubość2

min. 5 µm

3. znak · wykończenieK

błyszczące, pasywacja niebieskawa

A3Cocynk żółty
1. znak · metalA

cynk (Zn)

2. znak · grubość3

min. 8 µm

3. znak · wykończenieC

matowe, pasywacja żółtawa, opalizująca

P3Rcynk-nikiel czarny
1. znak · metalP

cynk-nikiel (ZnNi)

2. znak · grubość3

min. 8 µm

3. znak · wykończenieR

matowe, brązowoczarne do czarnego

Ten sam schemat dla każdej powłoki: metal z tabeli 1, grubość z tabeli 2, wykończenie z tabeli 3.

Pierwszy znak: metal powłoki

tabela 1 · ISO 4042

KodMetal powłokiSymbol
AcynkZn
BkadmCd
CmiedźCu
DmosiądzCuZn
EnikielNi
Fnikiel-chromNi Cr
Gmiedź-nikielCuNi
Hmiedź-nikiel-chromCuNi Cr
JcynaSn
Kmiedź-cynaCuSn
LsrebroAg
Nmiedź-srebroCuAg
Pcynk-nikielZnNi
Qcynk-kobaltZnCo
Rcynk-żelazoZnFe
W elementach złącznych w praktyce spotyka się głównie A (cynk) i P (cynk-nikiel); E–H to powłoki dekoracyjne. Stosowanie kadmu (B) jest w wielu krajach ograniczone lub zakazane. W powłokach z chromem jego grubość wynosi ok. 0,3 µm.

Drugi znak: grubość powłoki

tabela 2 · grubość minimalna

KodPowłoka jednowarstwowa [µm]Powłoka dwuwarstwowa [µm]
0——
13—
252 + 3
383 + 5
9104 + 6
4124 + 8
5155 + 10
6208 + 12
72510 + 15
83012 + 18
Kody uporządkowane według grubości — kod 9 (10 µm) wypada między 3 a 4. Podział na warstwy w powłokach dwuwarstwowych ma charakter informacyjny.

Grubszej powłoki nie można dobrać dowolnie: musi zmieścić się w luzie gwintu. Na boku zwoju gwintu metrycznego (60°) warstwa o grubości t zwiększa średnicę podziałową o ok. 4·t, a gwint śruby 6g ma do dyspozycji tylko odchyłkę podstawową es. Stąd zasada, że grubość powłoki na gwincie nie powinna przekraczać ok. jednej czwartej tej odchyłki.

GwintSkok [mm]Odchyłka es dla 6g [µm]Maks. grubość powłoki ok. [µm]
M40,7225
M61266
M81,25287
M101,5328
M121,75348
M162389
M202,54210
M2434812
Odchyłka podstawowa wg ISO 965-1 (es = −(15 + 11·P) µm), grubość graniczna ≈ es / 4, zaokrąglona w dół. Wartości przybliżone — dokładne grubości graniczne dla danej tolerancji podaje ISO 4042.

Trzeci znak: wykończenie i pasywacja

tabela 3 · barwa typowa

Pasywacja — typowa barwamatowepółbłyszczącebłyszczące
bezbarwnaAEJ
niebieskawa do niebieskawej opalizującejBFK
żółtawa z refleksem do żółtobrązowej, opalizującaCGL
jasnooliwkowa do oliwkowobrązowejDHM
brązowoczarna do czarnejRST
Ponadto: N — wysokobłyszczące, bez barwy; P — wykończenie dowolne, barwa jak B, C lub D; U — dowolne wykończenie bez pasywacji (np. A5U). Pasywacja jest możliwa tylko na powłokach cynkowych (także ze stopów cynku) i kadmowych; barwa niebieskawa dotyczy wyłącznie cynku.

W handlu nazwy skracają się do barwy: ocynk biały (w katalogu oc.B) to pasywacja bezbarwna lub niebieskawa — kody A, B, E, F, J, K; ocynk żółty (oc.Z) — C, G, L; ocynk czarny — R, S, T.

Wskazanie inżynierskie

co się zmieniło od wydania normy z 1999 r.

Kod pochodzi z ISO 4042:1999 i nadal dominuje na etykietach i w zamówieniach. Dwie rzeczy warto przy nim wiedzieć:

  • Barwne pasywacje z tabeli (żółta, oliwkowa, czarna) były pierwotnie chromianowe, na bazie Cr(VI). Ze względu na ograniczenia REACH, RoHS i dyrektywy o pojazdach wycofanych z eksploatacji nie można z samej barwy wywnioskować składu obecnego procesu ani zgodności z ograniczeniami substancji. Potwierdź je w dokumentacji dostawcy.
  • Nowsze wydania ISO 4042 (2018, obecnie 2022) zastąpiły ten kod oznaczeniem według norm na powłoki cynkowe i ze stopów cynku (ISO 2081, ISO 19598) i pozwalają określić wymaganą odporność w godzinach testu w obojętnej mgle solnej (ISO 9227). Przy zamówieniach technicznych warto podawać wymaganą odporność, nie tylko kod.

O czym kod nie mówi

wodór · odporność · gwint

  • O odporności w godzinach. Kod opisuje metal, grubość i wygląd. Ile godzin w mgle solnej wytrzyma powłoka, zależy od rodzaju pasywacji i ewentualnego uszczelniacza — trzeba to wymagać osobno.
  • O odwodorowaniu. Galwanizacja niesie ryzyko kruchości wodorowej dla twardych śrub. ISO 4042:2022 wymaga dla klasy 12.9 kontroli procesu i wygrzewania, dla 10.9 jednego z nich (do wyboru producenta), a poniżej 10.9 nie wymaga niczego; więcej można uzgodnić z dostawcą. Szczegóły w artykule Kruchość wodorowa śrub.
  • O gatunku stali. „A2” w kodzie powłoki to cynk o grubości co najmniej 5 µm, a nie stal nierdzewna A2 wg ISO 3506-1.

Z katalogu

produkty, o których mowa w artykule · ceny brutto

Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

  1. 1.

    ISO 4042:1999 (wydanie historyczne)

    ISO

    Tablice 1–3: historyczny trzyznakowy kod metalu, grubości i wykończenia. To nie jest aktualne wydanie normy.

  2. 2.

    Electroplating and zinc flake (04/2022)

    Bossard

    Warunki badania NSS: stan po powlekaniu a po dostawie; transport i montaż wpływają na ochronę.

  3. 3.

    ISO 965-1

    ISO

    Tolerancje gwintu i miejsce na powłokę.

Czytaj dalej

Poradniki · 54 artykuły
Wszystkie artykuły

Bądź na bieżąco z ofertą

Nowe produkty, promocje i porady techniczne od Świata Śrub.

Szczegóły w Polityce prywatności.

Używamy plików cookies

Niezbędne pliki utrzymują koszyk oraz sesję logowania. Analityczne pomagają nam poprawiać katalog. Zgodę możesz zmienić w każdej chwili.